ايميل رمز عبور
عضويت

شش سيگما

شش سيگما (SIX SIGMA) ؟
شش سيگما يک متدلوژي بهبود کيفيت نتيجه‌گراست که بهبود را در قالب آمار و عدد و رقم از ما مطالبه مي‌کند و اين يکي از مهم‌ترين مزيت‌هاي اين روش، نسبت به ساير روشهاست. مزيت ديگر شش سيگما اين است که بدنبال حل مسئله ها مي رود و در عين حال تأکيد بر اين است که انتخاب يک مسئله بايد بر اساس يک نياز واقعي يعني بر اساس نياز مشتري يا کسب و کار باشد.

معرفي متدلوژي شش سيگما:

متدوال ترين متدلوژي در اجراي شش سيگما متدلوژي DMAIC است که براي بهبود فرايندهاي موجود بکار مي رود. DMAIC مشتمل بر 5 فاز تعريف (Define)، اندازه گيري (Measure)، تحليل (Analyze)، بهبود (Improve) و کنترل (Control) مي باشد. فازهاي DMAIC به ترتيب توسط تيم شش سيگما و در قالب پروژه شش سيگما اجرا مي گردند و خروجي هر فاز، ورودي فاز بعدي مي باشد.
فاز تعريف (Define) : در اولين فاز از متدلوژي DMAIC، تعريف دقيقي از مسئله ارائه مي شود و اهميت پروژه با توجه به جنبه هاي مالي بيان مي گردد. در اين فاز بکمک تحليل کلان فرايند، VOC (صداي مشتري) و ابزارهايي همچون SIPOC (Supplier، Input، Process، Output، Customer)، محدوده پروژه شش سيگما و مقياس اندازه گيري خروجي هاي فرايند (Ys) تعريف مي گردد. از نتايج اين فاز تعيين CTQها (Critical to Quality) يا مشخصه بحراني کيفيت مي-باشد. CTQها مشخصه هايي هستند که از نظر مشتري ارزشمند بوده و بيشترين تأثير را روي کيفيت محصول دارد. نتيجه اين بررسي ها در قالب منشور پروژه شش سيگما ورودي فاز بعدي خواهد بود. منشور پروژه شامل اطلاعاتي نظير توصيف پروژه، اندازه گيري‌هاي پايه، نتايج مالي حاصله، ميزان بهبود مورد انتظار (هدف)، اعضاي تيم و برنامه زمان بندي پروژه مي-باشد.
فاز اندازه گيري (Measure) : در فاز دوم از متدلوژي DMAIC، وضعيت فعلي فرايند به کمک ابزارهاي آماري همچون نمودار پارتو، FMEA، Gage R&R، ... و تحليل داده هاي واقعي اندازه گيري مي شود. بدين منظور طرح جمع آوري داده تهيه گرديده و بر اساس آن اطلاعات جمع آوري شده و در قالب نمودارها نمايش داده مي شود. نمودارها نمايشگر ميزان نوسانات و روندهاي موجود در داده ها مي باشند. (بعنوان مثال تحليل ميزان تلفات در طول زمان در مناطق مختلف و روند آن، تحليل نسبت انواع تلفات به کل و ...)
اندازه گيري فرايند با معيار سطح سيگما صورت مي گيرد. هر چه سطح سيگما بالاتر باشد، سازمان هزينه کمتري در قبال خطاهاي فرايند و مشکلات کيفي مي پردازد و قابليت فرايند بيشتر است. سطح سيگماي محاسبه شده در اين مرحله، مبنايي براي سنجش ميزان بهبود در پايان پروژه خواهد بود.
فاز تحليل (Analyze) : در اين فاز علل ريشه اي مسئله شناسايي و صحه گذاري مي گردد (انواع تلفات و علل ريشه اي آنها و صحه گذاري علل به کمک روش هاي آماري). از جمله ابزارهايي که در اين مرحله بکار گرفته مي شود، آزمون هاي آماري، نمودارهاي علت و معلول ( Fishbone ، Tree Diagram، ...)، FMEA، تحليل رگرسيون، DOE (طراحي آزمايشات)، شبيه سازي و ... مي باشد.
فاز بهبود (Improve) : در فاز بهبود به دنبال راه حل رفع علل شناسايي شده در فاز تحليل هستيم. راه حل ها با استفاده از روش هايي همچون طوفان ذهني، الگوبرداري، ... تعيين شده و پس از تجزيه و تحليل نرخ سود و تحليل ريسک و اولويت بندي راه حل ها، راه حل مناسب انتخاب گرديده و اجرا مي شود.
فاز کنترل (Control) : در پايان مي بايست تدابير کنترلي اتخاذ نمود که فرايند در حالت بهبود يافته باقي بماند. نمودارهاي کنترل آماري فرايند (SPC) و مستندسازي فرايندها از ابزارهاي فاز کنترل هستند. در پايان، نتايج مالي پروژه و سطح سيگماي جديد فرايند محاسبه گرديده و پس از ثبت دستاوردهاي پروژه، فرايند به مالک آن تحويل داده مي شود.
لازم به ذکر است که چگونگي استفاده از تکنيک ها و ترتيب آنها در هر فاز بسته به شرايط فرايند و داده هاي آماري (داده هاي گسسته/پيوسته، معيارهاي تعريف شده، امکان جمع آوري داده، متغيرهاي فرايند و ...) مي تواند متفاوت باشد. مسئله مهم در شش سيگما نتيجه گرايي و مستند بودن تحليل هاست. عموماً اجراي پروژه هاي شش سيگما آموخته هاي نو و با اهميتي (از جمله ديدگاه تصميم گيري مبتني بر اطلاعات و داده هاي واقعي و تحليل هاي آماري) براي مالکان فرايند و مديران سازمان در پي خواهد داشت.
در شش سيگما افراد مؤثر در اجراي پروژه تحت عناوين Champion (حامي پروژه)، Master Black Belt (کمربند سياه ارشد)، Black Belt (کمربند سياه) و Green Belt (کمربند سبز) ناميده مي شوند و وظايف مشخصي براي هريک تعريف مي گردد. اين افراد مي بايست تحت آموزش هاي خاص قرارگرفته باشند. وجود افراد آموزش ديده در يک سازمان منجر به خودکفايي آن در تعريف و اجراي پروژه هاي شش سيگما خواهد شد.
همچنين در اجراي پروژه هاي مديريتي و از جمله شش سيگما، وجود رويکردهاي تيمي بسيار حائز اهميت مي باشد (به لحاظ جلسات طوفان ذهني و ...) و از اينرو سعي مي گردد با ايجاد کميته ها و تيمهاي اجرايي در فازهاي مختلف پروژه و آموزش اين گروه ها، اثربخشي اجراي شش سيگما بيشتر شده و در پايان وابستگي سازمان به مشاور به حداقل برسد.
3- سازمان پروژه
وظايف و نقش افراد و کميته هاي مؤثر در اجرا و پيشبرد پروژه شش سيگما به شرح زير است:
3-1- کميته راهبري
کليه فعاليتهاي مديريتي رده بالا اعم از تصميم‌گيري نهائي در خصوص انتخاب پروژه‌ها، اطمينان از وجود منابع کافي، تعيين اهداف پروژه، مطالعه و بررسي گزارشات‌ و... توسط اين کميته انجام مي‌گيرد. اين کميته متشکل از مديران کارفرما بوده و تيم مشاور( شامل مدير پروژه و کارشناسان ) بعنوان راهنما در کنار اعضاي آن قرار خواهد گرفت.
3-2- کميته اجرايي
اين کميته متشکل از يک نفر مدير پروژه کارفرما و يک نفر مدير پروژه مشاور بهمراه حاميان پروژه¬هاي شش سيگما (Champions) مي¬باشد. بازنگري پيشرفت پروژه، برنامه ريزي و کنترل آن و حمايت از افراد کمربند سياه (ارشد) و کمربندسبز در اجراي پروژه برعهده کميته اجرايي مي¬باشد. علاوه بر اين گزارشات مديريتي توسط اين کميته به کميته راهبري ارائه مي¬گردد. کميته اجرايي در تعريف و پيشبرد پروژه شش سيگما مشارکت فعال خواهد داشت.
مدير پروژه کارفرما: از طرف کارفرما به مشاور معرفي مي¬گردد. اهم وظايف مدير پروژه کارفرما شرکت در جلسات کميته اجرايي و هماهنگي با مشاور مي‌باشد.
مدير پروژه مشاور: نماينده مشاور با مسئوليت هماهنگي با سازمان و نظارت بر تيم مشاور ، تهيه گزارش پيشرفت کار بطور ماهيانه و ارائه آن به مدير پروژه کارفرما مي¬باشد.
حاميان پروژه (Champions) : مالکان فرايندهايي مي¬باشند که براي بهبود انتخاب خواهند شد. مهمترين وظيفه حاميان، حمايت از تيم اجرايي پروژه (کمربندسياه (ارشد) و کمربندسبز) و اطمينان از در دسترس بودن منابع در حيطه تخصصي خود و کنترل پروژه در سطح خرد مي¬باشد.
3-3- کمربند سياه/کمربند سياه ارشد (Black Belt\ Master Black Belt)
کارشناسان متخصص در زمينه آمار و ابزارهاي مورد استفاده که وظيفه آنها هدايت و راهبري کمربند سبزها در پروژه مي‌باشد. اهم مسئوليت‌هاي آنها تفسير داد‌ه‌ها، کمک به يادگيري و درک ابزار و تکنيک‌هاي شش سيگما و بکارگيري ابزارهاي مناسب در فازهاي مختلف DMAIC مي‌باشد. اين کارشناسان از طرف مشاور معرفي مي¬گردند.
3-4- کمربند سبزها (Green Belts)
اعضاي تيم اجرايي پروژه به عنوان کمربند سبز در پروژه ايفاي نقش کرده و از مهمترين مسئوليت‌هاي آنان يادگيري و بکارگيري ابزار و روشهاي شش سيگما، همکاري مستمر با کمربند سياه (ارشد)، جمع‌آوري داده‌ها، کار گروهي و شرکت در جلسات مي‌باشد. لازم به ذکر است کمربند سبزها مي¬بايست در حدود 20% از وقت خود را به اين امر اختصاص دهند.


خدمات قابل ارائه فراروش در رابطه با پروژه هاي شش سيگما:

4- شرح خدمات :
4-1- مرحله آماده سازي
4-1-1- تشکيل کميته راهبري و کميته اجرايي شش سيگما
در اين مرحله کميته راهبري و کميته اجرايي به شرح بند 3-1 و 3-2 تشکيل ¬گرديده و افراد مسئول در پروژه معرفي مي-گردند.
4-1-2- آموزش مديران
هدف اين دوره آشنايي مديران سازمان با شش سيگما و فازهاي متدلوژي DMAIC مي¬باشد. اين دوره به مدت يک روز برگزار خواهد شد و مخاطبان آن مديران و کارشناسان ارشد سازمان مي¬باشند.
پس از برگزاري اين دوره آموزشي و تحليل¬هايي شامل بررسي ومطالعه برنامه‌هاي کوتاه مدت و بلند مدت سازمان، اطلاعات و داده‌هاي موجود در واحدهاي مختلف (آمارهاي کلان ميزان تلفات در مناطق مختلف) ، حوزه بهبود (يکي از مناطق 19 گانه تحت پوشش سازمان) با مد نظر قراردادن اهميت استراتژيک از طرف مديران سازمان و با راهنمايي هاي مشاور انتخاب خواهد گرديد. لازم به ذکر است که مديران حوزه انتخاب شده مي¬بايست به اعضاي کميته اجرايي بعنوان Champion افزوده گردند (درصورت عدم حضور).
4-1-3- برگزاري دوره آموزشي Champion Training
هدف اين دوره، چگونگي تعريف و انتخاب پروژه‌ شش سيگما و‌ نقش حاميان پروژه در هدايت و نظارت بر پيشرفت پروژه‌هاي شش سيگما مي‌باشد. مخاطبان اصلي اين دوره مديران و کارشناسان ارشد حوزه¬هاي انتخاب شده در مرحله قبلي يا همان صاحبان فرايند (Process Owners) مي¬باشند. (لازم به ذکر است اين دوره براي مديران واحدهاي ديگر نيز مفيد مي-باشد و با توجه به ظرفيت کلاس آموزشي حضور آنها نيز توصيه مي¬گردد.) اين دوره به مدت دو روز برگزار خواهد شد و پيش نياز آن شرکت در دوره 1 روزه آموزش مديران مي¬باشد.
به شرکت کنندگان در اين دوره آموزشي گواهينامه معتبر Six Sigma Champion اعطا خواهد گرديد.
پس از برگزاري اين دوره آموزشي اعضاي تيم اجرايي پروژه شش سيگما (از ميان کارشناسان واحدهاي مرتبط با حوزه بهبود) انتخاب مي¬شوند. افراد انتخاب شده در مراحل بعدي پروژه بعنوان کمربند سبز آموزش ديده و در اجراي پروژه مشارکت خواهند داشت.

4-2- مرحله تعريف
4-2-1- آموزش کمربندسبز – قسمت اول
دوره آموزشي کمربندسبزها مجموعاً بمدت 12 روز در چهار قسمت در طول اجراي پروژه¬هاي شش سيگما برگزار خواهد شد. افرادي که در هر چهار مرحله آموزش حضور داشته و در طول اجراي پروژه در قالب تيم¬هاي اجرايي فعاليت داشته باشند، در پايان گواهينامه معتبر Six Sigma Green Belt دريافت خواهند نمود.
در اين مرحله، قسمت اول آموزش کمربندسبز شامل آموزش مفاهيم و اصول شش سيگما و فاز تعريف (Define) از متدلوژي DMAIC برگزار خواهد شد.
4-2-2- اجراي فاز تعريف (Define) متدلوژي DMAIC
در اين مرحله هريک از افراد کمربند سبز به عضويت در يک تيم پروژه شش سيگما درمي¬آيند و اجراي فازهاي متدلوژي DMAIC در پروژه شش سيگما آغاز مي¬گردد. مراحل اجرايي (به غير از آموزشها) که در ادامه خواهد آمد، براي هر پروژه شش سيگما بطور مجزا و با مشارکت فعال کمربندسبزها اجرا خواهد شد.
4-3- مرحله اندازه گيري
4-3-1- آموزش کمربندسبز – قسمت دوم
در اين مرحله قسمت دوم آموزش کمربند سبز شامل آموزش مفاهيم آماري (مفاهيم نمونه گيري، توزيعهاي آماري و ...) و ابزارهاي فاز اندازه¬گيري متدلوژي DMAIC بعلاوه آموزش نرم افزار Minitab برگزار مي¬گردد.
4-3-2- اجراي فاز اندازه گيري (Measure) متدلوژي DMAIC
خروجي اين مرحله تعيين وضعيت فعلي فرايند به کمک شاخص سطح سيگما مي¬باشد. سطح سيگماي فعلي فرايند، معياري براي مقايسه و اندازه¬گيري ميزان بهبود در پايان پروژه خواهد بود. در پايان اين فاز منشور پروژه و اهداف، مورد بازنگري قرار مي¬گيرند.
در پايان اين مرحله گزارش¬هاي لازم به کميته راهبري ارائه مي¬گردد.

4-4- مرحله تحليل
4-4-1- آموزش کمربند سبز – قسمت سوم
در اين مرحله قسمت سوم آموزش کمربند سبز شامل آموزش¬هاي فاز تحليل از متدلوژي DMAIC به شرح زير برگزار خواهد شد:
آموزش¬هاي آماري (تست¬هاي ناپارامتري، آزمون فرض، آناليز واريانس، DOE، تحليل رگرسيون و ...)، نمودارها و تکنيکهاي تحليل (نمودار علت و معلول(Fishbone، Tree diagram،...) نمودارهاي جريان فرايند و ...) و استفاده از نرم افزار Minitab .
4-4-2- اجراي فاز تحليل (Analyze) متدلوژي DMAIC
هدف اصلي در اين مرحله شناسائي و تعيين دلايل ايجاد Defect از طريق بکارگيري تکنيکهاي ارائه شده در آموزش اين مرحله مي باشد. مستندسازي فرآيندها، شناسائي عوامل اتلاف¬ها و روابط علت ومعلولي و درنهايت صحه‌گذاري آنها ازجمله فعاليتهاي عمده دراين قسمت هستند.
از مهمترين خروجي¬هاي اين مرحله تعيين رابطه Y=F(x) و تشخيص علل ريشه¬اي مشکل مي¬باشد.
در پايان اين مرحله نتايج تحليل¬هاي صورت گرفته در قالب گزارش¬هاي مربوطه به کميته راهبري ارائه مي¬گردد.

4-5- مرحله بهبود
4-5-1-آموزش کمربندسبز – قسمت چهارم
در اين مرحله قسمت پاياني آموزش کمربند سبز شامل آموزش¬هاي فاز بهبود و فاز کنترل از متدلوژي DMAIC برگزار خواهد شد.
4-5-2-اجراي فاز بهبود (Improve) متدلوژي DMAIC
در اين مرحله راه حل¬هاي بهبود و رفع علل ريشه¬اي مشکلات شناسايي و اجرا مي¬گردند. اجراي راه¬حل¬¬ها تحت چارچوب زماني مشخص برنامه ريزي مي¬گردد. در اين مرحله کميته راهبري با همکاري مشاور بر اجراي راه¬حل¬ها نظارت مي¬نمايد. لازم به ذکر است که هزينه¬هاي احتمالي اجراي راه¬حل¬ها بر عهده سازمان مي¬باشد.

4-6-مرحله کنترل و اتمام پروژه
در اين مرحله روشهاي کنترلي جهت حفظ فرآيند در شرايط بهبود يافته اعمال مي گردد و عمدتاً از نمودارهاي کنترل فرآيند و طرحهاي کنترل و درصورت لزوم اقدامات اصلاحي استفاده مي¬شود. مقايسه نتايج قبل و بعد از بهبود، از جمله فعاليتهاي مهم اين فاز مي‌باشد. براي محاسبه قابليت جديد فرايند و سطح سيگما پس از بهبودها، داده¬هاي جديد جمع آوري مي گردد.
در پايان پروژه گزارش دستاوردها به کميته راهبري ارائه مي گردد. اين گزارش شامل محاسبات بهبودهاي مالي، نتايج پروژه، آموخته هاي پروژه و جمع بندي نهايي مي باشد.
4-7- آموزش کمربند سياه شش سيگما
اين دوره به مدت 6 روز براي افراد منتخب از بين کمربندسبزها برگزار خواهد شد. هدف از برگزاري اين دوره آموزشي ايجاد توانايي هاي لازم جهت تعريف و اجراي پروژه¬هاي جديد شش سيگما توسط سازمان بصورت خودکفا مي¬باشد. اين دوره آموزشي به موازات مرحله 4-6 برگزار خواهد شد. در پايان اين دوره آموزشي به شرکت کنندگان گواهينامه معتبر
Six Sigma Black Belt اعطا خواهد شد.


اطلاعات تماس : تلفن : 11-66550410-021      ايميل : info@frsaba.com      پيام كوتاه : 09124339601

FRSABA.COM